به گزارش نرخ روز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، تنها ۹ روز پیش از برگزاری انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل، حمایت خود را از بنیامین نتانیاهو اعلام کرد. این تصمیم ترامپ برای مداخله در چنین مقطع حساسی، میتواند امتیازی مثبت برای نتانیاهو باشد که برای بقای سیاسی خود در تلاش است؛ بهویژه با توجه به اینکه اغلب نظرسنجیها نشان میدهند ائتلاف او برای کسب ۶۱ کرسی لازم جهت تشکیل کابینه، با کمبود مواجه است. این نخستین بار در تاریخ روابط ایالات متحده و اسرائیل است که یک رئیسجمهور آمریکا بهطور صریح و علنی از یکی از نامزدهای انتخابات اسرائیل حمایت میکند. ترامپ روز یکشنبه در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نتانیاهو را «نخستوزیر جنگجوی بزرگ» و «شریکی عالی» در نبرد علیه ایران توصیف کرد. ترامپ نوشت: «اگر اسرائیل رهبر نامناسبی داشته باشد — که هر کسی غیر از بیبی نامناسب محسوب میشود — آنگاه آمریکا مجبور خواهد شد خودش این کار [در قبال ایران] را انجام دهد؛ و من تمایلی به انجام چنین کاری ندارم». ترامپ نتانیاهو را «آن نوع شریکی دانست که ایالات متحده آمریکا از اسرائیل انتظار دارد» و اعلام کرد که «حمایت کامل و تمامعیار» خود را از او دریغ نمیکند. ترامپ برنامهریزی برای اعلام این حمایت را از اوایل هفته گذشته آغاز کرده بود.
او روز یکشنبه در گفتگویی تلفنی کوتاه گفت: «همیشه قصد داشتم این کار را انجام دهم، فقط نمیخواستم خیلی زود آن را مطرح کند». ترامپ دلیل حمایتش از نتانیاهو را «رابطه خوب» آنها با یکدیگر دانست و گفت در صورت انتخاب مجدد نتانیاهو، این همکاری موفقیتآمیز «ادامه خواهد یافت». ترامپ افزود: «مهم است که اسرائیل فردی را در رأس کار داشته باشد که بتواند به او تکیه کند». او در پاسخ به این پرسش که آیا میتواند با رهبر دیگری در اسرائیل کار کند، گفت: «شاید بتوانم، شاید هم نه. چه کسی میخواهد چنین ریسکی بکند؟» مقامات ایرانی هشدار دادهاند که اگر آمریکا حملات جدیدی را آغاز کند، جمهوری اسلامی با تشدید تنشها در سراسر خاورمیانه پاسخ خواهد داد. نتانیاهو در پستی در شبکه اجتماعی ایکس از حمایت ترامپ تشکر کرد و نوشت: «ما با هم این مأموریت را به سرانجام خواهیم رساند.» گادی آیزنکوت، رقیب اصلی نتانیاهو، در گفتگو با شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل اظهار داشت که برای رئیسجمهور آمریکا احترام قائل است و از اقداماتی که او برای اسرائیل انجام داده، قدردانی میکند. آیزنکوت گفت: «اما انتخابات یک مسئله داخلی در اسرائیل است. تنها کسانی که تصمیمگیرنده خواهند بود، شهروندان اسرائیل هستند و من بر سر این موضع خود محکم میایستم».
در ماههای اخیر، با افزایش تنشها میان ترامپ و نتانیاهو بر سر مسائل مربوط به ایران و غزه، ترامپ بارها از حمایت علنی از نتانیاهو خودداری کرده بود. پیش از این، برخی از رقبای نتانیاهو از ترامپ خواسته بودند که بیطرف بماند. برخی از نزدیکترین مشاوران ترامپ هم معتقد بودند که اگر نتانیاهو شکست بخورد و کابینه دیگری در اسرائیل روی کار بیاید، پیشبرد برنامههای ترامپ در خاورمیانه آسانتر خواهد بود. خودِ ترامپ نیز، بهویژه در هفتههای اخیر، بهشدت از نتانیاهو ناراضی و کلافه بوده است. به گفته منابع آگاه، ترامپ در مکالمات خصوصی، نتانیاهو را مقصر ناکامی اسرائیل در جلوگیری از حملات ۷ اکتبر حماس دانسته است. ترامپ نخستوزیر اسرائیل را «بدترین دشمن خودش» خوانده و این پرسش را مطرح کرده که آیا نتانیاهو در حال لطمه زدن به اعتبار بینالمللی اسرائیل است یا خیر. با این حال، در نهایت ترامپ تصمیم گرفت همچنان از نتانیاهو حمایت کند. نتانیاهو و ترامپ دو هفته پیش درباره احتمال انجام یک عملیات بزرگ جدید علیه ایران، پیش از برگزاری انتخابات در اسرائیل و ایالات متحده، گفتگو کردند. ترامپ در ابتدا به نظر میرسید که مایل به پذیرش پیشنهاد نتانیاهو و از سرگیری حملات است، اما سپس دچار تردید شد و تصمیم گرفت تا پس از انتخابات صبر کند.
ترامپ در پیام حمایتی خود تلویحاً اشاره کرد که به نتانیاهو اجازه خواهد داد پس از انتخابات (میاندورهای) به ایران حمله کند؛ او گفت: «ما بهزودی کار را تمام خواهیم کرد». با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند بعید است حمایت ترامپ تأثیر چندانی بر رأیدهندگان اسرائیلی داشته باشد؛ چرا که هم در مورد رهبری نتانیاهو شکاف عمیقی در اسرائیل وجود دارد و هم حمایت اسرائیلیها از ترامپ رو به کاهش است. نظرسنجیها حاکی از آن است اسرائیلیهایی که معتقدند امنیت اسرائیل برای ترامپ یک اولویت اساسی است، از ۴۴ درصد در ماه ژوئن به ۲۸ درصد در ماه ژوئیه کاهش یافته است. به گفته تامار هرمان، کارشناس نظرسنجی و پژوهشگر ارشد: «من تغییری در آرا به واسطه این موضوع نمیبینم. این حمایت شاید تصمیم کسانی را که قصد دارند به نتانیاهو رأی دهند، محکمتر کند؛ اما باعث نمیشود افراد مردد یا مخالف، به سمت نتانیاهو متمایل شوند». نتانیاهو در مجموع دورههای مختلف، نزدیک به ۱۹ سال نخستوزیر اسرائیل بوده است. نظرسنجیهای کنونی نشان میدهند که این رهبر اسرائیلی احتمالاً نخواهد توانست ائتلافی برای تشکیل کابینه به دست آورد؛ هرچند مشخص نیست که آیا جناح مخالف متفرق اسرائیل نیز قادر به انجام چنین کاری خواهد بود یا خیر.
اما، آرون دیوید میلر، تحلیلگر بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی هم گفت: «در انتخاباتی به این نزدیکی، این نمیتواند به او آسیبی برساند، و ممکن است مفید هم باشد». میلر گفت: رئیس جمهور آمریکا فرصتهای قبلی برای حمایت از نتانیاهو را از دست داد، شاید به این دلیل که میخواست ببیند چه اهرمی میتواند در مسائلی مانند غزه یا لبنان اعمال کند. او گفت که در نهایت، ترامپ از رهبری حمایت کرد که او را قوی و به طور ناعادلانه مورد آزار و اذیت قرار میدهد. میلر افزود: «هر چقدر هم که ترامپ از نتانیاهو به خاطر پیشبرد این جنگ با ایران عصبانی باشد، در نهایت این تصمیم ترامپ بود». او گفت که تصمیم ترامپ برای عدم حمایت از نتانیاهو «سوالات مشروعی را در مورد اینکه آیا کل ماجرای ایران در واقع کاری بود که ترامپ باید انجام میداد یا خیر» مطرح میکرد. اما تامار هرمان معتقدست حمایت دیرهنگام ترامپ میتواند به جلب حمایت از نتانیاهو کمک کند، اما بعید است که حمایت گستردهای را به همراه داشته باشد. در این رابطه، در حالی که تنها کمی بیش از یک هفته به روز انتخابات اسرائیل باقی مانده است، ترامپ سرانجام همان حمایت قاطع و تمامعیاری را که نتانیاهو مدتها به دنبالش بود، ابراز کرد.
این حمایتی بود که تا پیش از اعلام رسمی آن، قطعی به نظر نمیرسید؛ با این حال، این ابراز حمایت نمیتواند بر واقعیت رابطه پرفراز و نشیب و پرتنش آنها سرپوش بگذارد. سالهاست که اسرائیلیها در هفتههای پایانی منتهی به انتخابات، هنگام رانندگی در بزرگراهها با تصویری تکراری مواجه میشوند: بنیامین نتانیاهو در کنار دونالد ترامپ، با شعاری که میگوید: «در سطحی دیگر» (یا «در لیگی متفاوت»). اکنون، در فاصله کمتر از دو هفته تا رأیگیری ۲۷ اکتبر، بیلبوردهای نتانیاهو دوباره بازگشتهاند؛ اما این بار خبری از ترامپ در آنها نیست. ترامپ همچنان در برخی ویدیوهای تبلیغاتی حزب لیکود حضور دارد، اما غیبت او در بیلبوردها ممکن است حامل پیامی فراتر از مسائل صرفاً تبلیغاتی باشد. ترامپ تا روز یکشنبه از اعلام حمایت از نتانیاهو خودداری کرده بود. اوایل همین ماه، ترامپ به مجله تایم گفته بود: «من دیگر در سیاست اسرائیل دخالتی ندارم». روز پنجشنبه نیز، ترامپ گفت که نتانیاهو مایل است او در انتخابات مشارکت داشته باشد. ترامپ افزود: «من رابطه بسیار خوبی با او داشتهام،» اما باز هم از اعلام حمایت صریح خودداری کرد. وقتی مستقیماً از او پرسیده شد که آیا به نتانیاهو اعتماد دارد یا خیر، صریحاً پاسخ داد: «من در دنیای سیاست به هیچکس اعتماد ندارم».
ترامپ از سال ۲۰۱۳، یعنی زمانی که هنوز یک تاجر و چهره تلویزیونی بود، در کارزارهای انتخاباتی نتانیاهو نقش داشته است؛ در آن زمان، او ویدئویی منتشر کرد و از اسرائیلیها خواست که «به بنیامین رأی دهند». زمانی که ترامپ در سال ۲۰۱۷ وارد کاخ سفید شد، هدایای سیاسی بسیاری به نتانیاهو اعطا کرد. حدود دو هفته پیش از انتخابات آوریل ۲۰۱۹ اسرائیل، نتانیاهو در واشنگتن حضور داشت تا شاهد امضای بیانیهای تاریخی توسط ترامپ باشد؛ بیانیهای که حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای اشغالی جولان را به رسمیت میشناخت. در ژانویه ۲۰۲۰، پنج هفته پیش از آنکه اسرائیلیها بار دیگر پای صندوقهای رأی بروند، ترامپ از طرح «معامله قرن» میان اسرائیل و فلسطین رونمایی کرد. در آن لحظه، نتانیاهو با لبخندی بر لب در کنار او ایستاده بود. اما در آستانه انتخابات کنونی، خبری از فرش قرمز نبود. آخرین باری که نتانیاهو و ترامپ در ماه اوت در کاخ سفید دیدار کردند، هیچ دوربینی حضور نداشت. همچنین زمانی که نتانیاهو در ماه سپتامبر برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کرد، این دو هیچگونه دیداری با یکدیگر نداشتند. در طول سال گذشته، نتانیاهو اقداماتی انجام داده که خشم ترامپ را برانگیخته است؛ از جمله تضعیف تلاشهای صلح به رهبری ترامپ از طریق انجام حملاتی در داخل لبنان و غزه.
به گفته افراد مطلع از این گفتگوها، ترامپ در تماسهای تلفنی به نخستوزیر اسرائیل پرخاش کرده و به او هشدار داده که حمایت آمریکاییها را از دست میدهد. او پرسیده است که چرا اسرائیل ساختمانهای مسکونی را در لبنان منفجر میکند و درباره خطر وقوع رکود اقتصادی جهانی در پی جنگ با ایران هشدار داده است. در داخل کاخ سفید، بسیاری از این اقدامات به عنوان مانورهای انتخاباتی نتانیاهو تفسیر شدند؛ چرا که ترامپ و مشاورانش به خوبی با فضای سیاسی داخلی اسرائیل آشنا هستند. در طول تابستان، بسیاری از مشاوران ترامپ به این نتیجه رسیدند که نتانیاهو تلاش میکند جنگ با ایران را طولانیتر کند تا جایگاه سیاسی خود را تقویت نماید. به گفته افراد آگاه، ترامپ به دلیل همین ملاحظات سیاسی، تا حدی به نتانیاهو آزادی عمل داده است. با این حال، او همچنان نسبت به برخی از اقدامات اسرائیل — که به باور او بسیاری از آنها مغایر با منافع آمریکا هستند — احساس ناخشنودی میکند. یکی دیگر از نزدیکان ترامپ اظهار داشت که عدم حمایت او، با ضعف نتانیاهو در نظرسنجیها مرتبط بوده است. ترامپ مدتهاست که با احتیاط عمل میکند تا از نامزدهایی که احتمال شکستشان زیاد است، حمایت نکند. به گفته افراد مطلع، ترامپ در گفتگوهای چند ماه اخیر، از نتانیاهو درباره انتخابات و چشمانداز وضعیت او پرسوجو کرده است.
با اینکه نتانیاهو تلاش کرده خود را با اعتمادبهنفس نشان دهد، اما ترامپ بهخوبی از موقعیت سیاسی دشوار نخستوزیر آگاه است. همزمان با تضعیف جایگاه نتانیاهو در دولت ترامپ، جایگاه ترامپ در اسرائیل نیز تنزل یافت. به گفته منابع اسرائیلی نزدیک به نتانیاهو، قرار بود ترامپ در اصل یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی نتانیاهو باشد. دسامبر گذشته، در مار-ئه-لاگو، نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد که ترامپ نخستین فرد غیر اسرائیلی خواهد بود که «جایزه اسرائیل» (Israel Prize) را دریافت میکند. دستیاران نتانیاهو امیدوار بودند که ترامپ شخصاً در مراسم «روز استقلال اسرائیل» در ماه آوریل این جایزه را دریافت کند و بدین ترتیب به کارزار انتخاباتی او شتاب بخشد. سپس جنگ با ایران درگرفت. حمله مشترک آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد، در حالی که هر دو بر هماهنگی راهبردی میان خود تأکید داشتند. نتانیاهو از «دوست من، رئیسجمهور دونالد ترامپ» تشکر کرد و او را «رهبری که پای حرفش میایستد» خواند. ترامپ نیز هر دوی آنها را «قهرمانان جنگ» توصیف کرد و بهطور علنی از رئیسجمهور اسرائیل خواست تا نتانیاهو را در پروندههای فساد جاریاش عفو کند. اما ترامپ هرگز تمایلی به شرکت در مراسم اهدای «جایزه اسرائیل» نشان نداد. تا آن زمان، درگیریها در ایران پایان یافته و مذاکرات برای آتشبس در جریان بود.
آتشبس با ایران و یادداشت تفاهم متعاقب آن، با مخالفت شدید در اسرائیل، بهویژه در میان جناح راست، مواجه شد. ینون ماگال، مجری تلویزیونی حامی نتانیاهو، پس از امضای این توافق، ترامپ را یک «بازنده» نامید. نظرسنجی ماه ژوئیه نشان داد که تنها ۷ درصد از اسرائیلیها «اعتماد زیادی» دارند که ترامپ در خصوص روابط آمریکا و اسرائیل «کار درست را انجام خواهد داد»، در حالی که ۴۵ درصد هیچگونه اعتمادی به او نداشتند. یکی از منابع حزب لیکود گفت: «جایگاه ترامپ در اسرائیل، بهویژه در میان رأیدهندگان جناح راست، تضعیف شده است. حمایت او لزوماً کمک چندانی به نتانیاهو نمیکرد، بنابراین نتانیاهو سرمایهگذاری زیادی روی آن نکرد.» منبع دیگری از حزب لیکود اظهار داشت: «اینطور نیست که ترامپ بخواهد از رقیب دیگری حمایت کند؛ بنابراین، حمایت او میتواند خوب باشد، اما حیاتی نیست». مخالفان نتانیاهو نیز اوضاع را زیر نظر دارند، اما با نگرانی کمتر نسبت به گذشته. یکی از چهرههای ارشد اپوزیسیون، پیش از انتشار اخبار روز یکشنبه، گفت: «یک سال پیش، جریان ما با هر کسی که به ترامپ نزدیک بود تماس میگرفت تا مانع از اعلام حمایت او شود. اما حالا دیگر واقعاً اهمیتی ندارد؛ آن جذابیت و افسونِ پیشین دیگر وجود ندارد». ترامپ دلایل خاص خود را برای حفظ فاصله دارد.
افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل بهشدت تغییر کرده و در سایه جنگ با ایران، این روند نزولی حتی شدیدتر هم شده است. بر اساس چندین نظرسنجی، شاخص محبوبیت خالص اسرائیل از مثبت ۵۱ واحد در ژوئیه ۲۰۱۸ به منفی ۱۶ واحد در ژوئیه ۲۰۲۶ رسیده است؛ یعنی افتی ۶۷ واحدی طی هشت سال. به گفته فردی که از جزئیات این رابطه آگاه است، از آنجا که نگاه افکار عمومی آمریکا بهسرعت نسبت به جنگ با ایران منفی شد، ترامپ تلاش کرده تا «این تصور را که نتانیاهو او را به درون این جنگ کشانده، از خود دور کند». با این حال، این فاصله ظاهری ممکن است گمراهکننده باشد. منابع اسرائیلی میگویند که این دو اخیراً درباره انجام حملات مجدد علیه ایران گفتگو کردهاند. منابع امنیتی اسرائیل گفتهاند که تدارکات لازم در جریان است و تنها منتظر تصمیم ترامپ هستند؛ هرچند به دلیل برگزاری انتخابات میاندورهای در ایالات متحده، زمان دقیق آن هنوز مشخص نیست. جمعبندی نرخ روز حمایت بیسابقه دونالد ترامپ از بنیامین نتانیاهو در آستانه انتخابات اسرائیل، در حالی صورت میگیرد که نظرسنجیها از وضعیت دشوار نتانیاهو برای تشکیل کابینه حکایت دارند. این اقدام که برای اولین بار در تاریخ روابط آمریکا و اسرائیل رخ میدهد، با واکنشهای متفاوتی در اسرائیل مواجه شده و برخی تحلیلگران تأثیر آن بر رأیدهندگان را محدود میدانند.
با وجود سابقه روابط پرفراز و نشیب و نارضایتیهای پیشین ترامپ از نتانیاهو، رئیسجمهور سابق آمریکا در نهایت تصمیم به حمایت قاطع از او گرفت، هرچند که محبوبیت ترامپ در اسرائیل و نگاه افکار عمومی آمریکا به اسرائیل تغییر کرده است.



