نوسانات بی‌سابقه شاخص کاسپی: چرا بازار سهام کره‌جنوبی از بیت‌کوین هم پرنوسان‌تر شد؟

به گزارش نرخ روز، بازار سهام کره‌جنوبی در سال جاری میلادی یکی از بهترین عملکردها را در میان بورس‌های بزرگ جهان به ثبت رسانده است، اما این رشد با نوساناتی کم‌سابقه همراه بوده است. میزان نوسان شاخص کاسپی از ۶۰ درصد فراتر رفته که تقریباً دو برابر شاخص نیکی ژاپن است و حتی از نوسانات بیت‌کوین نیز بیشتر شده است. شدت این نوسانات به حدی بوده که بورس کره تا اواسط ژوئیه هفت بار معاملات را با استفاده از سازوکار «قطع‌کننده معاملات» متوقف کرده است؛ ابزاری که برای جلوگیری از سقوط‌های ناگهانی و کنترل هیجان بازار به کار می‌رود. این در حالی است که سال گذشته هیچ‌بار نیازی به استفاده از این سازوکار نبود. بررسی‌ها نشان می‌دهد سه عامل اصلی، یعنی وابستگی شاخص به دو شرکت بزرگ تراشه‌سازی، رشد سریع صندوق‌های اهرمی و حضور پررنگ سرمایه‌گذاران خرد، بیشترین نقش را در این نوسانات ایفا کرده‌اند. مهم‌ترین دلیل رفتار پرنوسان کاسپی را باید در وزن بسیار بالای دو شرکت سامسونگ الکترونیکس و SK Hynix جست‌وجو کرد. این دو شرکت که از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تراشه‌های حافظه در جهان هستند، در ماه‌های اخیر از موج سرمایه‌گذاری جهانی در هوش مصنوعی سود برده‌اند و رشد چشمگیری را تجربه کرده‌اند. افزایش ارزش بازار این دو شرکت باعث شده اکنون بیش از نیمی از وزن شاخص کاسپی به آنها اختصاص داشته باشد. در عمل، حرکت شاخص بورس کره بیش از هر چیز به عملکرد این دو سهم وابسته شده است. حتی زمانی که کاسپی در اواخر ژوئن رکورد تاریخی خود را ثبت کرد، بخش بزرگی از شرکت‌های حاضر در شاخص با کاهش قیمت مواجه بودند؛ موضوعی که نشان می‌دهد رشد بازار بیش از آنکه فراگیر باشد، بر دوش چند سهم بزرگ قرار گرفته است. البته نوسانات این دو شرکت نیز بی‌دلیل نیست. ارزش سهام آنها به شدت تحت تأثیر انتظارات سرمایه‌گذاران از آینده هوش مصنوعی قرار دارد. هر خبر مثبت یا منفی درباره سرمایه‌گذاری در مراکز داده، تقاضای تراشه یا سودآوری پروژه‌های هوش مصنوعی می‌تواند مستقیماً قیمت سهام آنها و در نتیجه کل شاخص کاسپی را جابه‌جا کند. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند چشم‌انداز صنعت حافظه همچنان مثبت است. رشد تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته مورد استفاده در مراکز داده و مدل‌های هوش مصنوعی هنوز متوقف نشده و انتظار می‌رود در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند. به همین دلیل، اگر این روند حفظ شود، رشد درآمد و سودآوری شرکت‌هایی مانند SK Hynix و سامسونگ نیز می‌تواند تداوم داشته باشد؛ هرچند مسیر این رشد احتمالاً همچنان با نوسانات قابل‌توجه همراه خواهد بود. عامل دوم، رشد سریع صندوق‌های قابل معامله اهرمی است. این صندوق‌ها با استفاده از ابزارهای مشتقه و استقراض تلاش می‌کنند بازده روزانه یک سهم یا شاخص را با ضریب دو برابر یا بیشتر تکرار کنند. در نتیجه، همان‌طور که بازدهی را افزایش می‌دهند، افت قیمت‌ها را نیز تشدید می‌کنند. در بسیاری از کشورها، این ابزارها بیشتر در اختیار سرمایه‌گذاران حرفه‌ای قرار دارند، اما در کره‌جنوبی بخش عمده دارندگان آنها سرمایه‌گذاران خرد هستند. امسال نیز صندوق‌های اهرمی متعددی بر پایه سهام سامسونگ و SK Hynix راه‌اندازی شد و همین موضوع باعث شد حجم معاملات روی این دو سهم به شکل محسوسی افزایش یابد. در هفته‌های اخیر، مجموع معاملات این دو سهم و ETFهای مرتبط با آنها بیش از ۷۰ درصد ارزش معاملات روزانه بازار سهام کره را تشکیل داده است؛ موضوعی که به تقویت چرخه‌های صعود و نزول قیمت‌ها کمک کرده است. نگرانی درباره ریسک اهرم مالی تنها به کره محدود نیست. در ماه‌های اخیر، تحلیلگران نهادهای مالی مختلف نیز نسبت به افزایش استفاده از اهرم در بازارهای مالی هشدار داده‌اند و معتقدند اتکای بیش از حد به سرمایه استقراضی می‌تواند در زمان تغییر روند بازار، شدت اصلاح قیمت‌ها را افزایش دهد. به همین دلیل، مقام‌های کره‌ای نیز عرضه صندوق‌های اهرمی تک‌سهم جدید را به طور موقت متوقف کرده‌اند. سومین عامل، حضور گسترده سرمایه‌گذاران خرد در بازار است. سرمایه‌گذاران حقیقی کره‌ای که در این کشور به «مورچه‌ها» مشهور هستند، امسال بیش از ۱۰۰ تریلیون وون وارد بازار سهام کرده‌اند. این نقدینگی به تأمین مالی شرکت‌ها و ادامه سرمایه‌گذاری آنها کمک کرده، اما همزمان رفتارهای هیجانی بازار را نیز افزایش داده است. در مقابل، بسیاری از سرمایه‌گذاران خارجی در ماه‌های اخیر بخشی از سهام خود را فروخته‌اند تا وزن بالای سامسونگ و SK Hynix را در سبد سرمایه‌گذاری‌شان کاهش دهند. این اختلاف رفتار میان سرمایه‌گذاران خرد و نهادی، نوسانات بازار را بیشتر کرده است. در مجموع، رشد بازار سهام کره همچنان بر پایه چشم‌انداز مثبت صنعت نیمه‌رسانا و هوش مصنوعی استوار است و تا زمانی که سرمایه‌گذاری جهانی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی ادامه داشته باشد، شرکت‌هایی مانند SK Hynix و سامسونگ می‌توانند از این روند منتفع شوند. با این حال، تمرکز بیش از حد شاخص کاسپی بر چند سهم بزرگ، استفاده گسترده از ابزارهای اهرمی و حضور پررنگ سرمایه‌گذاران خرد باعث شده این بازار بیش از گذشته در معرض نوسانات شدید قرار گیرد؛ موضوعی که می‌تواند در صورت تغییر انتظارات نسبت به هوش مصنوعی، اصلاح قیمت‌ها را نیز عمیق‌تر کند. جمع‌بندی نرخ روز شاخص کاسپی کره‌جنوبی در سال جاری نوساناتی بی‌سابقه را تجربه کرده که حتی از بیت‌کوین نیز فراتر رفته و به هفت بار فعال‌سازی قطع‌کننده معاملات منجر شده است. این نوسانات عمدتاً ناشی از وزن بالای دو شرکت تراشه‌ساز سامسونگ و SK Hynix، رشد صندوق‌های اهرمی مورد استفاده سرمایه‌گذاران خرد و حضور گسترده همین سرمایه‌گذاران در بازار است. با وجود چشم‌انداز مثبت صنعت هوش مصنوعی، تمرکز شاخص بر چند سهم بزرگ و ابزارهای اهرمی، ریسک اصلاح عمیق‌تر قیمت‌ها را در صورت تغییر انتظارات افزایش می‌دهد. مقام‌های کره‌ای نیز برای کنترل این وضعیت، عرضه صندوق‌های اهرمی تک‌سهم جدید را متوقف کرده‌اند.