اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی انصارالله؛ تلاطم دوباره در دریای سرخ و بازارهای انرژی
به گزارش نرخ روز، نیروهای انصارالله یمن روز دوشنبه اعلام کردند که محاصره دریایی علیه عربستان سعودی را اعمال خواهند کرد. این اقدام جبهه تازهای را در جنگ منطقهای گشوده و میتواند عرضه انرژی جهانی را بیش از پیش مختل کند. حوثیهای یمن با اعلام این محاصره دریایی، تنشها با ریاض در دریای سرخ را افزایش دادند؛ منطقهای که عربستان سعودی بهعنوان حلقهای کلیدی در بازارهای جهانی انرژی ایفای نقش میکند. نیروهای مسلح حوثیها در بیانیهای اعلام کردند که «بر اساس معادله "چشم در برابر چشم"، از همین لحظه محاصره دریایی علیه دشمن جنایتکار سعودی را اعمال کردهاند».
بازگشت گسترده درگیریها میان دو طرف، افزون بر تشدید بحران انسانی یمن، میتواند بازارهای انرژی و اقتصاد عربستان را نیز که هماکنون با پیامدهای جنگ ایران دستوپنجه نرم میکند، دچار تلاطم کند. عربستان سعودی این اعلامیه را محکوم و ادعا کرد حوثیها تلاش میکنند توجهها را از سوءمدیریت اقتصادی و نارضایتی عمومی در مناطق تحت کنترل خود منحرف کنند. وزارت خارجه عربستان سعودی در بیانیهای مدعی شد: «شبهنظامیان حوثی یمن را وارد درگیری منطقهای کردند و کشتیهای تجاری را در دریای سرخ هدف قرار دادند و از این طریق بر رنج مردم یمن افزودند، مانع سفر آنها شدند و وضعیت اقتصادی را وخیمتر کردند».
در این شرایط، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، به همتایان خود گفته است که ریاض از سوی دولت ترامپ آزادی عمل گستردهای برای انجام حملات تهاجمی علیه این گروه دارد، اما دیگر بخشهای دولت عربستان میگویند موضع این کشور صرفاً دفاعی است. عربستان سعودی و حوثیها هفته گذشته برای نخستین بار طی سالهای اخیر با یکدیگر تبادل آتش کردند؛ اقدامی که آتشبس سال ۲۰۲۲ با حمایت سازمان ملل را که با وجود پایان رسمی مدت آن همچنان پابرجا مانده است، تهدید کرد. این تبادل آتش زمانی آغاز شد که یک هواپیمای ایرانی که از تهران وارد شده بود، تلاش کرد در صنعا فرود بیاید و وضعیت موجودی را که بر اساس آن ارتباط یمن با جهان خارج عمدتاً به پروازها به مقصد قاهره و امان محدود شده بود، به چالش کشید.
تهدید انصارالله اکنون تأثیر جهانی بیشتری دارد، زیرا با حملات ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز، دریای سرخ به مسیر اصلی صادرات نفت عربستان سعودی تبدیل شده است. عربستان سعودی روزانه حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت را از طریق دریای سرخ، عمدتاً به مقصد آسیا، صادر میکند. حوثیها طی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در کنار بودند و در شرایطی که با بسته شدن تنگه هرمز صادرات نفت کویت، بحرین و عراق کاهش یافته، این امر به عربستان سعودی اجازه داد به تأمین بازارهای جهانی انرژی ادامه دهد. بنادر عربستان در دریای سرخ نیز به مراکز حیاتی برای ورود کالاهای اساسی و واردات مهم مورد نیاز کشورهای خلیج فارس تبدیل شدهاند.
حوثیها نشان دادهاند که توانایی مختل کردن کشتیرانی در دریای سرخ را دارند. آنها پس از جنگ غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حملات خود به کشتیها را آغاز کردند. این گروه اعلام کرد حملاتش در حمایت از فلسطینیان تحت محاصره در غزه انجام میشود و به همین دلیل حمایت گستردهای در سراسر جهان عرب و اسلام به دست آورد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سال ۲۰۲۵ دستور یک کارزار گسترده بمباران علیه حوثیها را صادر کرد. در نهایت، ترامپ پیش از سفرش به خلیج فارس و در واکنش به رایزنیهای عربستان سعودی، حملات را متوقف کرد و هر دو طرف تاکنون به آتشبس دریایی ماه مه ۲۰۲۵ پایبند بودهاند.
اعلامیه حوثیها پس از آن صادر شد که هفته گذشته موشکها و پهپادهایی به سمت سعودی شلیک کردند. اگرچه انصارالله رسماً از جنگی که پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه آغاز شد کنار کشیدند، مقامهای آمریکایی و کشورهای خلیج فارس عموماً معتقدند که حوثیها مسئول برخی حملات زمینی علیه عربستان سعودی بودهاند. برخی کارشناسان یمنی میگویند بعید است حوثیها حملات به کشتیها در دریای سرخ را از سر بگیرند، زیرا نمیخواهند دولت ترامپ را وارد دور تازهای از درگیری کنند.
محمد الباشا، کارشناس یمنی مستقر در آمریکا، گفت که حوثیها به دنبال «یک توافق» هستند. او گفت: «فکر نمیکنم حوثیها فعلاً شروع به هدف قرار دادن کشتیها کنند». حوثیها و عربستان سعودی درباره چندین موضوع در حال مذاکره هستند؛ از جمله آزادی زندانیان، پرداخت حقوق کارکنان، بودجه بازسازی و ادامه محاصره بنادر تحت کنترل حوثیها، مانند حدیده؛ بااینحال، حتی اعلام محاصره از سوی حوثیها نیز میتواند شرکتهای کشتیرانی و بیمه را نسبت به استفاده از مسیر دریای سرخ محتاطتر کند. قیمت نفت برنت، شاخص بینالمللی قیمت نفت، روز دوشنبه بدون تغییر قابل توجهی در سطح ۸۸.۱۲ دلار به ازای هر بشکه معامله شد.
در همین رابطه احمد ناجی، تحلیلگر ارشد یمن در گروه بینالمللی بحران، گفت: «روایت حوثیها از این اقدام در میان مخاطبان آنها در داخل یمن مورد استقبال قرار میگیرد؛ اما در واقعیت، این موضوع ارتباط نزدیکی با ایران دارد. اگر این رویارویی گسترش یابد و بابالمندب را تحت تأثیر قرار دهد، پیامدهای آن بسیار فراتر از عربستان سعودی خواهد بود. این مسئله تأثیر بزرگی بر تجارت جهانی خواهد گذاشت.»
محاصره دریایی عربستان سعودی از سوی حوثیها در دریای سرخ میتواند بیش از ۳ درصد از بازار جهانی نفت را تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس دادههای شرکت اطلاعات دریایی کپلر، عربستان سعودی در ماههای اخیر برای صادرات روزانه بیش از ۳.۶ میلیون بشکه نفت و سوختهای مرتبط، که بخش عمده آن به مقصد آسیا است، به بابالمندب متکی بوده است. یاسر الرمیان، رئیس شرکت دولتی نفت عربستان سعودی، اخیراً گفت توانایی دور زدن تنگه مسدودشده هرمز و استفاده از پایانههای صادراتی دریای سرخ، یک «خط نجات» برای اقتصاد این کشور بوده است.
محمد الباشا، بنیانگذار شرکت مشاوره ریسک مستقر در آمریکا، باشا ریپورت، گفته این تهدید «گام دیگری در مسیر تشدید تنش» محسوب میشود؛ بااینحال، او گفت پرسش کلیدی این است که آیا حوثیها این تهدید را عملی خواهند کرد یا خیر. او به تهدیدهای مشابهی اشاره کرد که شورشیان امسال علیه اسرائیل مطرح کردند، اما پس از آن حملاتی را علیه کشتیها انجام ندادند. الباشا گفت: «اکنون این پرسش مطرح است که آیا آنها هدف قرار دادن کشتیهایی را که عازم بنادر عربستان سعودی هستند آغاز خواهند کرد یا نه. در این مرحله، پاسخ روشنی برای این پرسش وجود ندارد. حتی اگر هیچ کشتیای مورد حمله قرار نگیرد، همین اعلامیه بهتنهایی احتمالاً موجب اختلال در کشتیرانی و ایجاد ابهام و عدم اطمینان برای بنادر عربستان خواهد شد».
فریا المسلمی، از مؤسسه چتم هاوس، گفت: «فکر میکنم حوثیها کاملاً جدی هستند». المسلمی گفت: «فکر میکنم ما دوباره به سال ۲۰۱۵ بازگشتهایم. آنها تصور میکنند میتوانند به سعودیها آسیب وارد کنند و همزمان خود را از دور دیگری از حملات هوایی [آمریکا] در امان نگه دارند؛ اما به نظر من، این صرفاً یک خوشبینی واهی است که بتوانند جنگ را مهار کنند. در واقع، این کار همه را دوباره به میدان درگیری خواهد کشاند».
جمعبندی نرخ روز
اعلام محاصره دریایی عربستان سعودی توسط انصارالله یمن، تنشها در دریای سرخ را به شدت افزایش داده و میتواند بر بازارهای جهانی انرژی تأثیرگذار باشد. این اقدام در پی تبادل آتش اخیر میان دو طرف و در شرایطی صورت میگیرد که دریای سرخ به مسیر حیاتی صادرات نفت عربستان تبدیل شده است. کارشناسان درباره عملی شدن این تهدید و پیامدهای آن بر کشتیرانی و تجارت جهانی اختلاف نظر دارند، اما همین اعلامیه نیز میتواند موجب ابهام و احتیاط در مسیرهای دریایی شود.
