پیشبینی دلار ۲۴۰ هزار تومانی در سناریوی تداوم وضعیت موجود تا سال ۱۴۰۵
به گزارش نرخ روز، یک کارشناس اقتصادی عوامل مؤثر بر نرخ ارز را به دو دسته کوتاهمدت و میانمدت تقسیم کرد. او رشد اقتصادی، درآمدهای نفتی، رشد نقدینگی، تورم، تراز سرمایه، نرخ بهره و مداخلات بانک مرکزی را از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر نرخ ارز دانست. به گفته وی، سرعت اثرگذاری این عوامل یکسان نیست؛ برای مثال، درآمد نفتی میتواند در کوتاهترین زمان بر نرخ ارز اثر بگذارد، در حالی که رشد اقتصادی یا نقدینگی آثار بلندمدتتری دارند. بخش مهمی از وضعیت کنونی بازار ارز نیز نتیجه نرخگذاری چندگانه و به رسمیت نشناختن برخی تقاضاهاست که گاهی با بخشنامههای ناموجه اعلام و مدتی بعد دوباره مجاز شناخته میشوند.او با اشاره به تجربه سال گذشته، وصول نشدن حدود ۱۵ میلیارد دلار درآمد نفتی را یکی از عوامل مهم جهش نرخ ارز و حتی تغییر رئیس کل بانک مرکزی عنوان کرد. این کارشناس تأکید کرد که نباید تصور کرد نرخ ارز هر سال دقیقاً متناسب با تورم افزایش مییابد و این برداشت که چون تورم ۱۰۰ درصد است، نرخ ارز نیز باید دو برابر شود، از نظر علمی صحیح نیست.تراز سرمایه یکی از مهمترین متغیرهای مغفول در مدلهای اقتصادی است. از دهه ۹۰ به بعد، خروج سرمایه به یکی از عوامل اصلی تعیینکننده نرخ ارز در ایران تبدیل شده و تراز سرمایه رسمی کشور از حدود منفی ۱۰ میلیارد دلار به حدود منفی ۲۰ میلیارد دلار رسیده است. همچنین، افزایش نرخ سود بانکی میتواند در کوتاهمدت بر بازار ارز اثرگذار باشد؛ همانطور که مداخلات بانک مرکزی نیز معمولاً نوسانات نرخ ارز را کنترل میکند، هرچند الزاماً قادر به تغییر روند بلندمدت بازار نیست.این پژوهشگر اقتصادی با مرور روند تاریخی نرخ ارز از دهه ۴۰ تاکنون، تنها در دهههای ۴۰ و ۸۰ را شاهد ثبات نسبی ارزش پول ملی دانست. دلیل این ثبات، تورم پایینتر، رشد اقتصادی بالاتر و عدم وجود بحران خروج سرمایه در آن دورهها بود. به همین دلیل، در کل دهه ۸۰ نرخ ارز تنها حدود ۳۳ درصد رشد کرد؛ در حالی که در سالهای اخیر افزایشهای ۷۰ تا ۸۰ درصدی در یک سال نیز تجربه شده است.وی با ارائه برآوردی از منابع و مصارف ارزی کشور از سال ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ گفت: در این دوره حدود ۱۲۷۳ میلیارد دلار درآمد نفتی، ۵۰۰ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی و ۲۳۶ میلیارد دلار صادرات خدمات ثبت شده است. با این حال، بخشی از منابع ارزی در حسابهای رسمی قابل ردیابی نیست و برآوردها از شکافی بیش از ۳۳۰ میلیارد دلار حکایت دارد. او افزود که از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۶ حدود ۲۸۴ میلیارد دلار مداخله ارزی توسط بانک مرکزی انجام شده و در سالهای پایانی دهه ۸۰ سالانه تا ۵۰ میلیارد دلار برای کنترل نرخ ارز هزینه شده است.این کارشناس سپس سه روش متداول پیشبینی نرخ ارز شامل روش برابری قدرت خرید، رویکرد پولی و رویکرد پولی همراه با متغیر نفت را تشریح کرد. به گفته او، در اقتصاد نفتی ایران، افزودن درآمدهای نفتی به مدل باعث افزایش دقت پیشبینی میشود.او در پایان با ارائه سناریوی خود برای سال ۱۴۰۵ گفت: در صورت تداوم شرایط فعلی، یعنی نه جنگی رخ دهد و نه توافقی حاصل شود، با فرض تورم حدود ۸۵ درصد، رشد نقدینگی ۶۰ درصد و کاهش درآمدهای نفتی، برآورد مدلها نشان میدهد میانگین نرخ دلار در سال ۱۴۰۵ میتواند در محدوده ۱۹۱ تا ۲۵۸ هزار تومان قرار گیرد و میانگین سه مدل رقمی در حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان را نشان میدهد. همچنین در سناریوی تشدید تنشها و افت بیشتر صادرات نفت، میانگین نرخ دلار میتواند تا حدود ۲۸۶ هزار تومان افزایش یابد.جمعبندی نرخ روزبر اساس تحلیلهای اقتصادی، نرخگذاری چندگانه و خروج سرمایه از عوامل اصلی نوسانات ارزی هستند. در صورت تداوم شرایط فعلی و عدم تغییرات عمده، پیشبینی میشود میانگین نرخ دلار تا سال ۱۴۰۵ به حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان برسد. این در حالی است که در سناریوی تشدید تنشها، نرخ دلار میتواند تا ۲۸۶ هزار تومان نیز افزایش یابد. این تحلیلها بر اهمیت متغیرهایی چون درآمدهای نفتی، تورم و رشد نقدینگی در تعیین مسیر آتی نرخ ارز تأکید دارند.
