دلایل ناکامی پیش‌بینی‌ها در بازار رمزارزها چیست؟

به گزارش نرخ روز، در همایش سال گذشته، به بخش‌های پرریسک بازار رمزارزها و آمارهایی اشاره شد که ورود به این فضا را نامناسب نشان می‌دادند. امسال، موضوع پیش‌بینی بازار رمزارزها با استفاده از مدل‌های شناخته‌شده مورد بررسی قرار می‌گیرد تا مشخص شود چرا بسیاری از پیش‌بینی‌هایی که پشتوانه علمی دارند، محقق نمی‌شوند. بخش‌هایی از این ارائه به بررسی پیش‌بینی‌هایی اختصاص دارد که سال گذشته برای بازار رمزارزها در سال ۲۰۲۶ انجام شده بود. این سؤال مطرح می‌شود که چرا پیش‌بینی‌های منتشرشده درباره بازار، عموماً با واقعیت تفاوت زیادی دارند. آیا تحلیلگران با اندیکاتورها و تحلیل بازار آشنا نیستند یا مسئله ذاتی در پیش‌بینی وجود دارد؟ این خطا، آیا به خود پیش‌بینی مربوط می‌شود یا خطایی ذاتی است؟ این پرسش مطرح است که چرا می‌توان وضعیت آب‌وهوا را با دقت بیشتری پیش‌بینی کرد، اما پیش‌بینی بازارهای مالی که بر اساس داده‌ها و روابط ریاضی تحلیل می‌شوند، تا این اندازه دشوار است. یک گزارش منتشرشده در سال ۲۰۲۵ درباره پیش‌بینی بازار رمزارزها در سال ۲۰۲۶، ۱۰ حوزه از این بازار و کسب‌وکارهای مرتبط را بررسی کرده بود. بر اساس داده‌های تاریخی، یکی از پیش‌بینی‌ها این بود که پس از هاوینگ پنجم بیت‌کوین، روند تاریخی بازار تکرار نخواهد شد؛ به این معنا که رشد قیمت شدید نخواهد بود و پس از آن نیز سقوط شدیدی رخ نمی‌دهد. این پیش‌بینی بر این منطق استوار بود که تنها بخش کوچکی از مجموع ۲۱ میلیون واحد بیت‌کوین باقی مانده و نصف شدن پاداش استخراج نمی‌تواند شوک قابل توجهی به بازار وارد کند. با این حال، داده‌ها نشان دادند که این پیش‌بینی اشتباه بوده است. بیت‌کوین پس از هاوینگ تا سقف قیمتی ۱۲۶ هزار دلار رشد کرد و سپس سقوطی ۵۰ درصدی را تجربه کرد. در گذشته، بیت‌کوین سابقه ریزش‌های ۸۰ درصدی نیز داشته است و پیش‌بینی شده بود که چنین اتفاقی دوباره رخ نخواهد داد، اما در عمل شاهد ریزش قابل توجه قیمت بودیم. پیش‌بینی دیگر این گزارش این بود که حجم کل دارایی‌های مرتبط با حوزه کریپتو که در بازارهای سرمایه عرضه می‌شوند، در سال ۲۰۲۶ به ۴۰۰ میلیارد دلار برسد. با این حال، تا این مقطع این پیش‌بینی محقق نشده و این بازار به حدود ۱۴۰ میلیارد دلار رسیده است. پیش‌بینی دیگر این گزارش درباره حجم بازار استیبل‌کوین‌ها بود. بر اساس این پیش‌بینی، ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها در پایان سال ۲۰۲۶ باید به یک تریلیون دلار می‌رسید، اما در حال حاضر این رقم حدود ۳۲۰ میلیارد دلار است. همچنین پیش‌بینی شده بود مجموع دارایی‌های قفل‌شده در خدمات مالی غیرمتمرکز یا دیفای به ۳۰۰ میلیارد دلار برسد، اما این پیش‌بینی نیز محقق نشده است. در خصوص خزانه شرکت‌های فعال در حوزه دارایی‌های رمزارزی، پیش‌بینی شده بود مجموع سرمایه‌گذاری این شرکت‌ها به ۲۵۰ میلیارد دلار برسد. همچنین برآورد شده بود حدود ۸۰ میلیارد دلار بیت‌کوین و ۲۰ میلیارد دلار اتریوم در سال ۲۰۲۵ به سمت این شرکت‌ها وارد شود، اما در عمل این ارقام محقق نشد و میزان سرمایه‌گذاری حدود ۱۰۰ میلیارد دلار بوده است. پیش‌بینی دیگر درباره بازارهای پیش‌بینی و شرط‌بندی بود که برآورد شده بود در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برسد، اما حجم این بازار در حال حاضر حدود ۵۷ میلیارد دلار است. پیش‌بینی‌هایی درباره رشد شبکه‌های اتریوم و همچنین توکنیزه کردن دارایی‌های دنیای واقعی نیز انجام شده بود که این پیش‌بینی‌ها نیز محقق نشده‌اند. این پرسش مطرح می‌شود که چرا چنین پیش‌بینی‌هایی محقق نمی‌شوند. آیا عدم قطعیت در پیش‌بینی بازارهای مالی ناشی از ناآگاهی تیم‌های تحلیلگر است یا اینکه اساساً این فضا به گونه‌ای است که نمی‌توان آن را با دقت پیش‌بینی کرد. از سال ۱۳۹۴ وارد فضای رمزارز شده و در تمام این سال‌ها تلاش شده است تا صرفاً گوینده اعداد و نمودارها نباشد و نکاتی مطرح شود که یا در منابع اینترنتی به‌سادگی پیدا نمی‌شوند یا تحلیلی به آنها اضافه شده است. با این حال، باید پذیرفت که ممکن است تحلیل‌ها اشتباه باشند. در این بازار با سرمایه شخصی تحلیل شده و در مقطعی حدود ۹ دهم بیت‌کوین از دست رفته است؛ دارایی‌ای که در آن زمان ارزشی نزدیک به ۱۰ میلیارد تومان داشت. پس از این اتفاق و با مراجعه به داده‌های اینترنتی مشخص شد که تنها نیست و حدود ۹۵ درصد بازار نیز دارایی خود را از دست می‌دهند. بنابراین این سؤال مطرح می‌شود که مشکل دقیقاً کجاست؟ در مقایسه با پیش‌بینی بازارهای مالی، می‌توان وضعیت آب‌وهوا را برای چند روز آینده با احتمال نسبتاً خوبی پیش‌بینی کرد و هرچه زمان می‌گذرد، دقت این پیش‌بینی‌ها نیز بیشتر می‌شود. اما در مقابل، مؤسسات بزرگ نیز در پیش‌بینی بازارهای مالی گاهی با خطاهای بسیار زیادی مواجه می‌شوند. برای پیش‌بینی آب‌وهوا باید شاخص‌های تأثیرگذار و ارتباط میان آنها را شناخت؛ اینکه در چه ماه و فصلی قرار داریم، آیا یک توده کم‌فشار در حال ورود است یا نه و این توده معمولاً چه تأثیری بر شرایط جوی دارد. با شناخت این متغیرها و روابط میان آنها می‌توان وضعیت آب‌وهوا را پیش‌بینی کرد. وقتی هواشناسی می‌گوید فردا باران می‌بارد، بر اساس احتمال تصمیم گرفته می‌شود. اینجا با یک سیستم پیچیده مواجهیم؛ سیستمی که متغیرهای متعدد و روابط مختلفی میان این متغیرها دارد. در چنین شرایطی، هرچه متغیرهای بیشتری را بشناسیم و روابط میان آنها را بهتر درک کنیم، امکان پیش‌بینی نیز بیشتر می‌شود. در بازارهای مالی با مسئله‌ای مواجهیم که در پیش‌بینی آب‌وهوا به این شکل وجود ندارد. برای درک این موضوع می‌توان «مسئله سه جسم» را بررسی کرد. فرض کنید در فضای سه‌بعدی، سه جرم با وزن برابر داریم که با فاصله‌های مشخصی از یکدیگر قرار گرفته‌اند. اگر این اجرام را رها کنیم، برخلاف تصور اولیه نمی‌توان با قطعیت مسیر حرکت آنها را برای مدت طولانی پیش‌بینی کرد. در مسئله سه جسم، نکته‌ای وجود دارد که در پیش‌بینی آب‌وهوا به این شکل با آن مواجه نیستیم؛ نیرویی که هر جسم بر دیگری وارد می‌کند، خود تحت تأثیر سایر اجزای مجموعه قرار دارد و در نهایت هر کنش می‌تواند بر کل سیستم اثر بگذارد. در مدل‌سازی رفتار معامله‌گران، ممکن است برای هر استراتژی اتفاقاتی رخ دهد که در سناریوهای بعدی بتوان آنها را پیش‌بینی کرد، اما اگر مدل را با این فرض آغاز کنیم که صرفاً یک تریدر شروع‌کننده معامله باشد، در نهایت ممکن است پس از چند مرحله، دارایی او از ۱۰۰ دلار اولیه به ۱۰۵ دلار برسد. حالا اگر صرفاً شرایط شروع را تغییر دهیم و فرض کنیم تریدر دیگری آغازکننده باشد، نتیجه متفاوت خواهد بود. در بازارهای مالی، اینکه چه کسی شروع‌کننده معامله است اهمیت دارد، زیرا از الگوی رفتاری فردی که معامله را آغاز می‌کند، اطلاعات کاملی در دست نیست. فرض کنید سرمایه یکی از تریدرها سه برابر دو تریدر دیگر باشد و آنها با سرمایه‌های متفاوتی وارد بازار شوند. پس از چند سال، وقتی قیمت را با سناریوی قبلی مقایسه می‌کنیم، می‌بینیم تغییرات قابل توجهی رخ داده است. عوامل مختلفی بر رفتار معامله‌گران تأثیر می‌گذارند. فرض کنید یک تریدر برای دو معامله خواب بماند. مشخص نیست چه کسی با چه میزان سرمایه و چه پشتوانه‌ای معامله می‌کند. میزان استرس او چقدر است، با چه میزان پول وارد بازار شده، چرا تصمیم گرفته آن روز معامله نکند، چه اتفاقی در زندگی شخصی او رخ داده، اینترنتش در آن لحظه قطع شده یا قرار است چه خبری منتشر شود. وقتی تنها دو یا سه عامل را در این مدل تغییر می‌دهیم، مثلاً سرمایه یک تریدر را از هزار دلار به سه هزار دلار افزایش می‌دهیم یا یکی از آنها تنها دو بار معامله می‌کند، قیمت و نتیجه نهایی تغییر می‌کند. این ویژگی ذات سیستم‌های پیچیده است؛ سیستم‌هایی که به‌شدت به شرایط اولیه وابسته‌اند. در بازارهای مالی، شرایط اولیه شامل دارایی افراد، سیاست سرمایه‌گذاری، استراتژی معاملاتی و عوامل متعدد دیگری است که از آنها اطلاع نداریم. بنابراین، چگونه می‌توان درباره آینده بازار با قطعیت پیش‌بینی کرد؟ این پرسش مطرح می‌شود که آیا می‌توان در بازارهای مالی نیز مانند برخی مدل‌های طبیعی، الگویی پیدا کرد که بتوان از آن برای پیش‌بینی آینده استفاده کرد. آیا در بازارهای مالی می‌توان یک «خورشید» پیدا کرد که بتوان از آن الگو گرفت و بر اساس عملکرد آن تصمیم گرفت؟ جمع‌بندی نرخ روز: پیش‌بینی‌های متعدد در بازار رمزارزها، از جمله رشد بیت‌کوین پس از هاوینگ و حجم بازار استیبل‌کوین‌ها، با وجود پشتوانه علمی، اغلب محقق نشده‌اند. این ناکامی به دلیل پیچیدگی ذاتی بازارهای مالی و وابستگی شدید آنها به شرایط اولیه و رفتار غیرقابل پیش‌بینی معامله‌گران است. برخلاف پیش‌بینی آب‌وهوا که متغیرهای آن قابل شناسایی‌ترند، در بازارهای مالی عوامل متعددی از جمله سرمایه، استراتژی و حتی وضعیت شخصی معامله‌گران بر نتیجه نهایی تأثیر می‌گذارند که امکان پیش‌بینی دقیق را دشوار می‌سازد.