مسکن مهر تا توسعهگری؛ چالشها و آینده صنعت ساختمان ایران
به گزارش نرخ روز، افرادی که در شهرکهای اطراف تهران ساکن میشوند، به دلیل فقدان زیرساختهای اجتماعی، فرهنگی و ارتباطی مناسب، عملاً خانههای خود را به مثابه یک خوابگاه میبینند. این افراد برای انجام امور زندگی، تفریح، برقراری ارتباط، کار، امور اداری و حتی خرید، ناچار به مراجعه به نقاط دیگر شهر هستند. در نتیجه، هزینهای که قرار بود با اجاره کمتر کاهش یابد، به دلیل صرف زمان و هزینه برای رفتوآمد، به مراتب افزایش مییابد.مدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس ریشه این وضعیت را در الگوهای فکری حوزه مسکن دانست و اظهار داشت که به دلیل همجواری با روسیه، نگاه مسکو در بخشهای مختلف، از جمله مسکن، بر ایران غالب شده است. وی با اشاره به مشاهدات خود در مسکو، بیان کرد که در کنار ساختمانهای کلاسیک و فاخر با کاربری دولتی، مجموعهای از ساختمانهای دوره کمونیستی و برجهای جدید ساخته شده توسط شرکتهای خارجی وجود دارد. با این حال، بخش عمده شهر را ساختمانهای تعاونیمانندی تشکیل میدهند که شباهت زیادی به مسکنهای اجتماعی ایران دارند.دژاگاه افزود که در این ساختمانها هیچ هویتی دیده نمیشود و گویی روح، روان و نیازهای انسانی نادیده گرفته شده است؛ انگار انسانها فقط برای خوابیدن به آنجا میروند. وی حتی به وجود آپارتمانهای سهخوابه در مسکو اشاره کرد که هر اتاق خواب آن محل زندگی یک خانواده بود.او با انتقاد از الگوبرداری ایران از این مدل، گفت: متأسفانه ما نیز از همین الگو تقلید کردیم؛ بدترین لوکیشنها را انتخاب کردیم و با سادهسازی موضوع، نتیجه آن از بین رفتن میلیاردها دلار سرمایه و میلیونها نفرساعت از سرمایه انسانی، زمان، انرژی، روحیه و کیفیت زندگی مردم بود.مدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس با بیان اینکه باید به رویه اقتصاد دولتی پایان داد، اظهار کرد: اگرچه امروز برای تأمین هزینههای جاری کشور با مشکلات جدی مواجه هستیم، اما از یک جهت باید خوشحال باشیم که شاید بتوانیم به این رویه غلط اقتصاد دولتی پایان دهیم.وی با اشاره به فعالیت مجموعه لوتوس بهعنوان یک توسعهگر ساختمانی گفت: گاهی برای دریافت وام از ما میخواهند گرید یا رتبه پیمانکاری ارائه کنیم، در حالی که من ۲۵ تا ۳۰ سال پیش پیمانکار بودم و آن زمان رتبه پیمانکاری داشتم، اما امروز پیمانکار با ما کار میکند و ما توسعهگر یا دولوپر هستیم.دژاگاه با انتقاد از ساختار اداری کشور افزود: متأسفانه نظامهای مالی و اداری ما هنوز تعریفی از بخش خصوصی و مفهوم «دولوپر» ندارند. در نگاه شبهکمونیستی موجود، کارفرما فقط دولت است. خوشبختانه یا شاید هم بدبختانه، دولت دیگر منابع مالی کافی ندارد که به شرکتهای پیمانکاری پول بدهد و فاجعههایی مانند مسکن مهر را تکرار کند.وی خاطرنشان کرد: در همان دوره مسکن مهر، بیش از ۱۰ گروه از من خواستند قرارداد اجرای پروژه ببندم، اما نپذیرفتم؛ زیرا اعتقادی به آن مدل نداشتم. همیشه میگفتم هزینه طراحی در برابر کل پروژه ناچیز است، اما با همین طراحیهای فاجعهبار، چنین پروژههایی اجرا شد.مدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس با اشاره به نقش بخش خصوصی در صنعت ساختمان گفت: امروز سرمایههای بخش خصوصی وارد صنعت ساختمان شده و همین مسئله کیفیت ساختوساز را بهطور محسوسی افزایش داده است. با این حال، اقتصاد ضعیف کشور به دلیل جنگ و تحریمها دیگر توان تأمین مالی پروژههای بزرگ ساختمانی و صنعتی را ندارد.وی ادامه داد: امروز بیشتر پروژههای بزرگ اجرا میشوند و پروژههای کوچک کمتر مورد توجه قرار میگیرند. این از یک جهت اتفاق مثبتی است، زیرا ساختوساز سنتی بهتدریج کنار میرود و توسعهگرها جای آن را میگیرند، اما توسعهگرها به منابع مالی، دانش، فناوری، منابع انسانی و بسترهای مناسب نیاز دارند. ایرانیان خارج از کشور نیز دانش و تجربه خود را منتقل میکنند و مجموعه ما هم در حوزه طراحی افتخاراتی داشته است، اما واقعیت این است که منابع محدود است و اقتصاد رو به افول کشور توان حمایت از این نیازها را ندارد.دژاگاه تأکید کرد: همانند سایر بخشهای کشور، مهمترین چالش صنعت ساختمان نیز مسئله منابع مالی است. باید بتوانیم مبادلات اقتصادی گستردهتری داشته باشیم و امکان حضور در اقتصاد جهانی را پیدا کنیم؛ موضوعی که امروز یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ایران به شمار میرود.دژاگاه با بیان اینکه بررسیهای خود را با اعداد و ارقام انجام داده، اما فرصت ارائه آنها در این نشست وجود ندارد، گفت: اگر صنعت ساختمان بخواهد به جایگاهی برسد که ایران بتواند متناسب با پیشینه تاریخی خود، سبک زندگی معاصر خاورمیانه را نمایندگی کند، باید امنیت سرمایهگذاری در حوزه پروژههای ساختمانی فراهم شود. جغرافیای حوزه خلیج فارس ظرفیت جذب سرمایهگذاری خارجی و همچنین سرمایه ایرانیان خارج از کشور را دارد؛ از این رو باید امیدوار باشیم کشور به سمت صلح حرکت کند.وی افزود: هرچه فکر کردم، راه دیگری برای بیان این موضوع پیدا نکردم. تا زمانی که نگاه دولت به بخش خصوصی اصلاح نشود و فضای امن روانی و واقعی برای سرمایهگذاری ایجاد نشود، نه سرمایه ایرانیان خارج از کشور جذب خواهد شد و نه توسعهای اتفاق خواهد افتاد.مدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس با اشاره به حرکت این مجموعه به سمت صنعتیسازی اظهار کرد: یکی از مهمترین تحولاتی که امروز در دنیا، بهویژه در خاورمیانه، رخ داده، این است که جنگ و نااطمینانی، مفهوم «خانه دوم» را بسیار پررنگ کرده است. بسیاری از افرادی که در تهران زندگی میکردند، در جریان این جنگ به این نتیجه رسیدند که بهتر است ملکی، آپارتمانی یا ویلایی خارج از تهران داشته باشند. برخی نیز که امکانات بیشتری داشتند، به داشتن ملکی در خارج از کشور فکر کردند.دژاگاه ادامه داد: اساساً سبک زندگی جدید، مفهوم «خانه دوم» را به یک موضوع مهم جهانی تبدیل کرده و ما باید در این زمینه بیشتر کار کنیم.وی با اشاره به تغییرات سبک زندگی گفت: مسئله ترافیک و تغییر سبک زندگی باعث شده مرز میان حریم خصوصی و حریم عمومی تا حد زیادی از بین برود. حساسیتی که در گذشته نسبت به حریم خصوصی وجود داشت، با گسترش رسانههای جدید و تغییر سبک زندگی دگرگون شده است. افراد دیگر تمایل کمتری به پنهان ماندن دارند و تفاوتها، دگراندیشی و تمایز خود را آشکارا به نمایش میگذارند. دنیا و ارزشهای آن تغییر کرده است؛ چه این تغییر را بپسندیم و چه نپسندیم. من نیز در این زمینه داوری ارزشی نمیکنم و صرفاً وضعیت موجود را توصیف میکنم.مدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس تأکید کرد: در چنین شرایطی، اقتصاد کشور و نسل جدید پروژههای ساختمانی باید به سمتی حرکت کنند که خانه صرفاً یک خوابگاه نباشد، بلکه محلی برای زندگی، کار، استراحت، لذت بردن، دریافت خدمات و ارائه خدمات باشد. این کارکردها هر روز بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک میشوند و اگر همه آنها در قالب یک پروژه تعریف شوند، با توجه به کاهش فاصله میان حریم خصوصی و عمومی، سطح جدیدی از کیفیت زندگی شکل خواهد گرفت.جمعبندی نرخ روزمدیرعامل گروه سرمایهگذاری و ساختمانی لوتوس با انتقاد از الگوهای گذشته مسکنسازی، بهویژه مدلهای برگرفته از نگاه شبهکمونیستی، بر لزوم پایان دادن به اقتصاد دولتی و تعریف نقش توسعهگران در صنعت ساختمان تأکید کرد. وی چالش اصلی این صنعت را تأمین منابع مالی دانست و خواستار ایجاد امنیت سرمایهگذاری و اصلاح نگاه دولت به بخش خصوصی شد. همچنین، با اشاره به تغییر سبک زندگی و ظهور مفهوم «خانه دوم»، بر ضرورت طراحی پروژههایی تأکید کرد که خانه را از صرفاً یک خوابگاه به محلی جامع برای زندگی، کار و دریافت خدمات تبدیل کند.
